
Dom Długosza: Rzeźby Rząsy i nieznane skarby


Do końca maja br. trwać będzie w Muzeum Diecezjalnym w Sandomierzu wystawa rzeźb Antoniego Rząsy. Główną tematyką eksponowanych w muzeum dzieł Antoniego Rząsy (1919-1980) jest motyw pasyjny, ukazujący cierpienie Chrystusa i Jego Matki. Jednocześnie Chrystus jest tu w każdym cierpiącym człowieku, zaś Maryja uosabia cierpienia kobiety, matki w chwili utraty swego dziecka. Widać w pracy artysty wielkie przejęcie się ludzkim losem, wpływ na dzieła A. Rząsy dramatycznych przeżyć w okresie wojny i okupacji jego rodziny, polskich żołnierzy, znalazła w nich odbicie martyrologia narodowa.
- Artysta, tworząc rzeźby, sięgał do tematów sakralnych, korzystając również z tradycji ludowych, o czym świadczy prostota formy, która dodaje rzeźbom mocy wyrazu. Dzieła Antoniego Rząsy wpisują się także w bogactwo dorobku kulturowego całej Europy, bo zauważyć można w nich pewne analogie do rzeźb romańskich, a nawet gotyckich. Te współczesne rzeźby zostały pokazane w bezpośredniej relacji z rzeźbami sprzed kilku wieków. Piety A. Rząsy znalazły swoje miejsce pośród rzeźb gotyckich, renesansowych i barokowych. Pomimo swojej surowej, współczesnej formy jakby wtopiły się w przestrzeń muzealną - objaśnia ks. Andrzej Rusak, dyrektor Muzeum Diecezjalnego - Dom Długosza w Sandomierzu, historyk sztuki.
Wystawione zostały też rzeźby, które pozornie nie mają nic wspólnego z tematem pasyjnym, np. Matka Boża z radosnym Dzieciątkiem Jezus na ręku, eksponowana w bliskości gotyckiej Madonny. Jednak w pobliżu tej rzeźby umieszczony został kur - symbol cierpienia, straty, które dotykają i Jezusa w ludzkim ciele, i Jego Matkę. Ponadto kur przedstawiony został na tle tkaniny barokowej z bolesnym sercem Maryi z siedmioma mieczami. - Muzeum nasze pragnęło, aby ta nowa, niespotykana forma prezentacji była dla widzów mocnym zaskoczeniem. Chcemy przez to powiedzieć, że współczesna sztuka, sięgająca po sakralny temat, wcale nie jest tak wyabstrahowana z naszej kultury chrześcijańskiej. Sztuka sakralna trwa dalej, choć w nowym ujęciu, o czym świadczy twórczość Antoniego Rząsy - podkreśla ks. Rusak.
Po raz pierwszy promowana właśnie w sandomierskim muzeum płyta "Płaczcie anieli", zawierająca pieśni o męce i zmartwychwstaniu Pańskim w wykonaniu Joanny Słowińskiej i jej zespołu. Na obwolucie płyty znalazły się właśnie są rzeźby Antoniego Rząsy. Jak ocenia ksiądz dyrektor - nowe wykonanie starych polskich pieśni pasyjnych i wielkanocnych, przekazane w sposób jakże przejmujący, powoduje, że dawne teksty ożywają na nowo, jak sztuka Antoniego Rząsy w przestrzeni gotyckiego Domu Długosza i w relacjach z zabytkami stanowiącymi zbiory tego muzeum.
Ks. Andrzej Rusak zaprasza do Domu Długosza 1 maja o godz. 10:00, gdzie, w ramach cyklu spotkań muzealnych pt. "Wielka Majówka", przedstawione zostaną nieznane zabytki tegoż muzeum. O pasach kontuszowych i innych zabytkach opowie historyk sztuki Urszula Stępień, a ksiądz dyrektor o ciekawych eksponatach archeologicznych. Zaprezentuje też po raz pierwszy przechowywaną w zbiorach muzealnych pochodnię z piramid. W spotkaniu udział weźmie również etnograf Justyną Masłowiec.
Alicja Trześniowska