Ks. bp dr Edward Frankowski jest w Polsce powszechnie znany. W latach osiemdziesiątych XX wieku zasłynął jako duchowny, który jednoznacznie i bardzo zdecydowanie stanął po stronie walczących o podstawowe prawa robotnicze oraz wykazał ogromną aktywność w obronie represjonowanych przez władze komunistyczne ludzi opozycji. Współcześnie szerszej społeczności wierzących znany jest szczególnie z wystąpień w mediach katolickich (Radio Maryja i Telewizja Trwam) oraz z pracy dydaktycznej (Wydział Zamiejscowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Stalowej Woli) i różnych publikacji. Jako Pasterz Kościoła zawsze na pierwszym miejscu stawia Pana Boga, daje świadectwo odważnego umiłowania Kościoła i ojczyzny, a przy tym jest niezwykle otwarty i wrażliwy w kontaktach z każdym człowiekiem. Ksiądz Biskup posiada rzadki dar łączenia pozornych przeciwieństw: zwyczajności z niezwykłością, normalności z nadzwyczajnością, otwartości z niezłomnością, wrażliwości serca z radykalizmem, ciepła i dobroci z nieustępliwością, gotowości na kompromisy z nieustępliwością, otwartości na wszelkie nowe idee i współczesne osiągnięcia z głębokim umiłowaniem rodziny, Kościoła, narodu i tradycyjnych polskich wartości. Posiada zdolność odczytywania znaków czasu i podejmowania nowatorskich koncepcji duszpasterstwa.
Z wielką radością należy przyjąć książkę opracowaną przez dwojga autorów, małżeństwo Joannę i Bogusława Kopacz. Na podkreślenie zasługuje również Wydawca tego opracowania. Studium nosi tytuł Biskup Solidarności dlatego w pełni zrozumiały jest fakt, że wydaniem tego dzieła zajął się Zarząd Regionu Ziemia Sandomierska NSZZ "Solidarność", ul. Wolności 2a, 37-450 Stalowa Wola (nb. tu można zamawiać omawianą książkę). Krótką charakterystykę opracowania podają sami Autorzy: "Książka wydana jest w ramach obchodów 15 - lecia rozpoczęcia posługi biskupa pomocniczego w diecezji sandomierskiej, 40 - lecia podjęcia pracy w Stalowej Woli oraz 70. rocznicy urodzin Jego Ekscelencji Księdza Biskupa Edwarda Frankowskiego. Wydano ją jako podziękowanie Biskupowi Solidarności za jedność z ludźmi Stalowej Woli i całej naszej Ojczyzny. Ma charakter popularno-naukowy. Nie stanowi wyczerpującej biografii, ani monografii dokonań Księdza Biskupa i środowisk współpracujących z Nim" (s. 9).
Należy podkreślić, że opracowanie stanowi ważny przyczynek do poznania bogatej aktywności nieprzeciętnego Człowieka, jakim jest Ksiądz Biskup Frankowski. Ubocznie zaś ukazano meandry polityki państwa wobec Kościoła w Polsce realizowanej przez komunistów w PRL, z czym zmuszony był zmierzyć się Biskup Solidarności. Warto zwrócić uwagę na fakt, że książka nie jest zwykłą historiografią wybitnego Pasterza Kościoła w Polsce. Autorzy zgromadzili bardzo dużo faktów z życia Biskupa Edwarda, nie podali ich jednak w ujęciu chronologicznym lecz problemowym.
W pierwszej części - którą można zatytułować: Społeczno-patriotyczna aktywność ks. Edwarda Frankowskiego do "przełomu" w Polsce - (ss. 10-64) omówiono następujące szczegółowe zagadnienia związane z aktywnością społeczną Biskupa Frankowskiego: Niezłomny Kapelan, Największy strajk, Pomoc dla powstającej "Solidarności", Razem z nielegalnym Związkiem, Odrodzenie "Solidarności", System przeciw duszpasterzowi, Walka o duszę miasta, Początki katolickiej uczelni w Stalowej Woli, Sprzeciw władz i konsekwencja proboszcza, Otwarty uniwersytet, Studium Katolickiej Nauki Społecznej, Powstanie uczelni. W drugiej części przedstawiono specyfikę apostolstwa Księdza Frankowskiego, omawiając następujące zagadnienia: Maryjny Kapłan, Droga do kapłaństwa, Pierwsze lata kapłaństwa, W parafii Matki Bożej Różańcowej, Praca w parafii św. Floriana, Proboszcz 40-tysięcznej parafii, Służba w parafii Matki Bożej Królowej Polski, Praca duszpasterska, Wspólnoty i duszpasterstwa w parafii, Praca z młodzieżą, Oaza niezależnej kultury, Pomoc charytatywna, Nowe parafie w Stalowej Woli. W trzeciej części, którą można zatytułować: Aktywność pasterska ks. bpa Edwarda Frankowskiego odpowiedzią na wyzwania współczesności, znalazły się zagadnienia: Pasterz i Nauczyciel, Posługa duszpasterska, II Synod Diecezji Sandomierskiej, Akcja Katolicka Diecezji Sandomierskiej, Powstanie Filii KUL-u, Nowe inicjatywy społeczne, Pierwszy samorząd, Inicjatywy kulturalne, Inicjatywy oświatowe, Wyższa Szkoła Agrobiznesu i Menedżerów Wiejskich, Plany nowoczesnej szkoły zawodowej, Ludowe Uniwersytety Katolickie, Otwarte wykłady z katolickiej nauki społecznej, Praca charytatywna, Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta, Pomoc dla powodzian, Z "Solidarnością" w wolnej Polsce.
Już lektura spisu treści wskazuje jak bardzo szeroki jest zakres aktywności duszpastersko-społecznej Księdza Biskupa Edwarda. Autorzy, mieszkańcy Stalowej Woli którzy przez wiele lat obserwowali, a niekiedy byli uczestnikami różnych inicjatyw Księdza Frankowskiego dają świadectwo temu co działo się przez przeszło czterdzieści lat w ich mieście z inicjatywy Wielkiego Kapłana. Książka - w której dominuje rzetelne zestawienie faktów - jest nacechowana atencją dla Osoby oraz respektem dla Jego osiągnięć.
Autorzy słusznie podkreślają, że droga życiowa Księdza Biskupa Edwarda i realizowany sposób pasterzowania świadczą, że zawsze był solidarny ze zwykłymi ludźmi, zawsze był blisko ludzkich trosk, niedoli, słabości i cierpienia, był i jest szczególnie wrażliwy na sprawiedliwość. Warto przywołać zamieszczoną we wstępie (s. 8) wypowiedź Księdza Biskupa: "Zawsze wierzyłem, że Chrystus w kapłanach chce być dobrym Pasterzem dla braci robotniczej - On życie daje za owce". Biskup Solidarności - jak wynika z przedstawionego w książce materiału - jak dobry pasterz-kapłan zawsze był gotów na ofiarę dla prześladowanych.
Dla pełnego zrozumienia opisanej w książce aktywności Księdza Biskupa Frankowskiego warto uświadomić sobie historyczno-społeczny kontekst, w którym znalazł się Kościół katolicki w Polsce po II wojnie światowej. Można w tej sprawie przytoczyć celne uogólnienie historyka angielskiego Normana Daviesa, badacza obiektywnego i bezpośrednio nie zaangażowanego w polskie problemy. Autor ten napisał: "Kościół rzymskokatolicki zawsze stanowił część świata polskiej polityki bez względu na to, czy się to komuś podoba, czy nie. Nie tylko przez swą fizyczną egzystencję instytucji zamożnej, starej i cieszącej się powszechnym szacunkiem, ale także poprzez działania i postawy swych księży i wiernych wywierał potężny wpływ na przebieg wszystkich wydarzeń politycznych. Co więcej, dzieje Kościoła rzymskokatolickiego stanowią jedną z bardzo niewielu nici, nadających ciągłość dziejom Polski. Rodziły się i przemijały królestwa, dynastie, republiki, partie i rządy, ale Kościół zdaje się trwać wiecznie" (N. Davies, Boże igrzysko. Historia Polski, T. II, Od roku 1975, Kraków 1991, s. 266). Ksiądz Biskup Frankowski wpisuje się w tę listę światłych i odważnych kapłanów, o których pisze Norman Davies: "W latach osiemdziesiątych cały świat poznał poczet bohaterskich księży, którzy nie lękali się, nawet w najcięższych momentach, stać obok swych podopiecznych. Znamy ich nazwiska. Dla przykładu wymienię tylko niektórych: ksiądz Kazimierz Jancarz z Mistrzejowic w Nowej Hucie, ksiądz Edward F r a n k o w s k i z parafii w Stalowej Woli, ksiądz Leon Kantorski z parafii św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej pod Warszawą, ksiądz Stanisław Orzechowski z Wrocławia" (tamże, s. 804).
Państwo Joanna i Bogusław Kopaczowie postawili sobie jako zasadniczy cel ukazanie najbardziej charakterystycznych rysów aktywności duszpasterskiej i społecznej Księdza Biskupa Frankowskiego. Postawiony cel został osiągnięty, przy czym stosunkowo wnikliwie ukazano działalność społeczną.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że aktywność duszpasterska Biskupa Solidarności sytuuje się w okresie dynamicznych zmian w Polsce. Są to lata PRL-u, strajków robotniczych, ostrej walki komunistów o utrzymanie się przy władzy, stanu wojennego, represji, tzw. "przełomu" oraz III Rzeczypospolitej. Polska w tym czasie borykała się z trudnościami gospodarczymi, kryzysem społeczno-politycznym oraz ogromem szkód moralnych i duchowych, które pozostały po czasach II wojny światowej i latach rządów komunistów, szczególnie stanu wojennego. W takiej sytuacji odpowiedzialne pasterzowanie w Polsce nie było łatwe i wymagało mądrości, roztropności i odwagi. Z książki wynika jednoznacznie, że ksiądz dr bp Edward Frankowski, wykazał się tymi cechami, przenikliwie odczytał znaki czasu i potrafił bardzo skutecznie działać dla dobra Kościoła i Polski.
Należy podkreślić, że praca jest dobrze udokumentowana źródłowo. Podstawą analiz były dokumenty z archiwów oraz rozmowy i wywiady z różnymi osobami. W szerokim zakresie wykorzystano istniejące opracowania drukowane dotyczące omawianych zagadnień oraz prasę. Kolorytu nadaje książce obszerna część w której zamieszczono bardzo ciekawe fotografie.
Autorzy zamieścili w książce również rozmowę z ks. arcybiskupem Ignacym Tokarczukiem, zatytułowaną: "Dobro ludzi najwyższym prawem". Wywiad ten rzuca światło na wiele spraw związanych z ówczesnymi czasami, walką komunistów z Kościołem i Księdzem Edwardem Frankowskim. Z rozmowy przebija uznanie i szacunek dla postawy Ks. Edwarda. Szczególnie interesujące jest naświetlenie biskupiej nominacji Księdza Frankowskiego. Ówczesny ordynariusz przemyski ks. bp Ignacy Tokarczuk wyznał, że skierował w tej sprawie osobistą prośbę do Ojca Świętego Jana Pawła II, która została wysłuchana (s. 199).
Opracowanie nie tylko dokumentuje fakty ukazujące aktywność Księdza Biskupa dr Edwarda Frankowskiego, który prowadził rozległą działalność społeczną, ale również w pewnym stopniu pokazuje kontekst polityczny życia katolików w Polsce w okresie PRL i po tzw. "przełomie". Książka Biskup Solidarności Edward M. Frankowski jest godna polecenia nie tylko tym, którzy zaciekawieni są aktywnością Biskupa Edwarda Frankowskiego i jego wpływem na społeczeństwo, ale także tym, którzy są zainteresowani sytuacją Kościoła katolickiego w okresie PRL.
O. dr Oktawian Roman Jusiak OFM - KUL Lublin